Tiến sĩ Nguyễn Văn Y chia sẻ về văn hóa từ thiện trên không gian mạng

Ông cho rằng việc đưa hoạt động từ thiện lên mạng xã hội không nên mặc nhiên bị xem là hành động nhằm quảng bá cá nhân. Trong nhiều trường hợp, việc công khai thông tin về chương trình, quá trình hỗ trợ có thể giúp cộng đồng biết đến hoạt động, tăng khả năng kết nối nguồn lực và tạo thêm sự minh bạch.

"Không nên mặc định rằng cứ đăng hình ảnh làm từ thiện là đánh bóng tên tuổi. Điều cần quan tâm là mục đích chia sẻ và cách thức thể hiện. Nếu thông tin giúp cộng đồng hiểu rõ hoạt động, cùng tham gia và theo dõi quá trình sử dụng nguồn lực thì đó có thể là một hình thức truyền thông tích cực", Tiến sĩ Nguyễn Văn Y nhận định.

Tuy nhiên, theo ông, mạng xã hội cũng khiến những hạn chế trong cách thể hiện dễ dàng bị khuếch đại. Một phát ngôn thiếu cân nhắc, hình ảnh không phù hợp hoặc cách giao tiếp gây tranh cãi có thể khiến sự chú ý của dư luận chuyển từ ý nghĩa của hoạt động thiện nguyện sang những tranh luận xoay quanh cá nhân thực hiện.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Y, thời gian gần đây, những tranh luận liên quan đến hoạt động từ thiện trên mạng xã hội cho thấy cách làm, cách truyền thông và ứng xử của người thực hiện ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm. Một số vụ việc liên quan đến những nhân vật được cộng đồng mạng biết đến như Vua Quạt, Huấn Hoa Hồng hay Khánh Sky đã thu hút lượng lớn lượt xem và bình luận. Từ góc nhìn cá nhân, ông cho rằng những tranh luận này là điều khó tránh trong môi trường mạng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về cách ứng xử có trách nhiệm của cả người thực hiện hoạt động thiện nguyện lẫn cộng đồng tiếp nhận thông tin. 

Từ góc nhìn văn hóa, ông cho rằng đây là vấn đề cần được đặc biệt lưu ý đối với những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Khi sở hữu lượng người theo dõi lớn, mỗi phát ngôn và hành động đều có khả năng tác động đến nhận thức, thái độ của cộng đồng.

"Người làm thiện nguyện, đặc biệt là những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, cần ý thức rằng cách ứng xử của mình cũng là một phần của thông điệp được truyền tải. Lòng tốt nếu được thể hiện thiếu phù hợp có thể tạo ra những tranh luận làm lu mờ mục tiêu ban đầu", ông nói.

Một trong những vấn đề được Tiến sĩ Nguyễn Văn Y nhấn mạnh là cách bảo vệ quyền riêng tư và phẩm giá của người nhận hỗ trợ. Theo ông, việc ghi hình, chụp ảnh hoặc chia sẻ câu chuyện của những hoàn cảnh khó khăn cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh để người được giúp đỡ trở thành công cụ tạo hiệu ứng trên mạng xã hội.

"Người nhận hỗ trợ cần được tôn trọng. Việc truyền thông về hoàn cảnh của họ phải cân nhắc đến quyền riêng tư, danh dự và cảm xúc cá nhân. Đây là một tiêu chí quan trọng để đánh giá văn hóa của hoạt động thiện nguyện", chuyên gia nhận định.

Ở góc độ doanh nghiệp và tổ chức xã hội, ông cho rằng hoạt động thiện nguyện nên được triển khai với mục tiêu rõ ràng, kế hoạch cụ thể và cơ chế quản lý nguồn lực minh bạch. Công khai quá trình tiếp nhận, phân bổ và sử dụng nguồn lực không chỉ giúp cộng đồng có thêm thông tin mà còn góp phần hạn chế những nghi ngờ, tranh cãi phát sinh.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Y, tính minh bạch càng trở nên quan trọng khi mạng xã hội cho phép thông tin lan truyền nhanh chóng. Một thông tin thiếu chính xác hoặc chưa đầy đủ có thể tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau, trong khi việc giải thích, kiểm chứng sau đó thường khó theo kịp tốc độ lan truyền.

Bên cạnh người tổ chức, ông cho rằng cộng đồng mạng cũng có trách nhiệm trong việc hình thành văn hóa thiện nguyện. Người dùng cần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tránh bình luận theo cảm xúc hoặc đưa ra những kết luận khi chưa có đầy đủ căn cứ.

"Văn hóa từ thiện trên không gian mạng không chỉ phụ thuộc vào người trao đi mà còn phụ thuộc vào cách cộng đồng tiếp nhận và phản hồi. Mỗi lượt chia sẻ, bình luận đều có thể góp phần lan tỏa điều tích cực hoặc làm gia tăng tranh cãi", ông phân tích.

Từ những vấn đề trên, Tiến sĩ Nguyễn Văn Y cho rằng hoạt động thiện nguyện trong thời đại số cần được đặt trên ba nền tảng gồm lòng nhân ái, tính minh bạch và trách nhiệm trong ứng xử. Theo ông, việc sử dụng mạng xã hội để lan tỏa các hoạt động cộng đồng là cần thiết, nhưng cách truyền tải phải phù hợp với chuẩn mực văn hóa và tôn trọng những người được hỗ trợ.

"Điều quan trọng không phải là hoạt động từ thiện có được đưa lên mạng xã hội hay không, mà là đưa lên như thế nào. Khi lòng tốt đi cùng trách nhiệm, sự minh bạch và thái độ tôn trọng, mạng xã hội có thể trở thành công cụ hiệu quả để kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị tích cực", Tiến sĩ Nguyễn Văn Y nhấn mạnh.